خبرگزاری مهر -گروه استان‌ها: استان ایلام با برخورداری از حدود ۶۴۱ هزار هکتار جنگل که بخش بزرگی از آن را جنگل‌های ارزشمند بلوط زاگرسی تشکیل می‌دهد، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های جنگلی کشور محسوب می‌شود.

این جنگل‌ها علاوه بر نقش اساسی در تأمین آب، جلوگیری از فرسایش خاک، تولید اکسیژن و تثبیت کربن، بخشی از هویت طبیعی و معیشت جوامع محلی را نیز شکل می‌دهند.

با این حال، افزایش پوشش گیاهی ناشی از بارش‌های قابل توجه بهار امسال در کنار گرمای زودرس، خطر آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی استان را بیش از گذشته افزایش داده است.

افزایش ۱۰۰ درصدی بارش ها در ایلام طی بهار امسال

مدیرکل هواشناسی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در بهار امسال میزان بارش‌ها در استان نسبت به میانگین بلندمدت ۱۰۰ درصد افزایش داشته است.

سیروس نادری ادامه داد: این بارش‌ها باعث رشد گسترده پوشش گیاهی در مراتع و جنگل‌ها و از طرفی روند افزایش دما از هفته جاری در استان به مرور آغاز شده است.

وی بیان کرد: اما تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد زمانی که این پوشش گیاهی در تابستان خشک می‌شود، به منبع بالقوه سوخت برای آتش‌سوزی تبدیل می‌شود. علاوه بر این، افزایش دما و وزش باد در ماه‌های گرم می‌تواند باعث گسترش سریع حریق در عرصه‌های طبیعی شود.

نادری عنوان کرد: به همین دلیل لازم است هشدارهای پیشگیرانه جدی گرفته شود و دستگاه‌های مسئول و مردم آمادگی لازم برای مواجهه با چنین شرایطی را داشته باشند.

آمادگی منابع طبیعی برای پیشگیری از آتش سوزی در سطح جنگل های استان ایلام

مدیرکل منابع طبیعی استان ایلام در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: هرچند بارش‌های بهاری باعث طراوت طبیعت و رشد گسترده گیاهان مرتعی شده، اما با خشک شدن تدریجی این پوشش گیاهی در فصل گرم، حجم قابل توجهی از مواد قابل اشتعال در طبیعت شکل می‌گیرد که کوچک‌ترین جرقه می‌تواند آن را به آتش‌سوزی گسترده تبدیل کند.

یاسم خانمحمدیان بیان کرد: بر اساس مطالعات انجام شده، حدود ۴۱۸ هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی استان ایلام مستعد آتش‌سوزی هستند و نزدیک به ۹۰ نقطه بحرانی در مناطق مختلف استان شناسایی شده است.

وی ادامه داد: در چنین شرایطی، نقش مردم، همیاران طبیعت، سازمان‌های مردم‌نهاد و دستگاه‌های اجرایی برای پیشگیری و مهار حریق اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان ایلام با اشاره به تمهیدات پیش‌بینی شده برای فصل گرم سال اظهار کرد: برای مقابله با این شرایط، یگان حفاظت منابع طبیعی استان با ۲۵۰ نیروی آموزش‌دیده، ۲۵ گشت خودرویی و ۱۱ گشت موتوری به‌صورت هدفمند در مناطق مختلف استان مستقر شده‌اند.

وی تصریح کرد: همچنین تجهیزات اطفای حریق از جمله دمنده، فلکس‌بک، بیل و سایر ابزارهای مهار آتش تهیه و در پایگاه‌ها توزیع شده است.

خانمحمدیان ادامه داد: در مناطق بحرانی نیز اقداماتی مانند ایجاد آتش‌بُر و پایش مستمر عرصه‌ها انجام شده و با هماهنگی مدیریت بحران استان، در صورت وقوع حریق در مناطق صعب‌العبور امکان اعزام بالگرد از استان‌های همجوار نیز فراهم شده است.

وی گفت: حفاظت از جنگل‌ها تنها وظیفه یک دستگاه نیست و مشارکت مردم و همیاران طبیعت نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از حوادث دارد.

نقش دانشگاه در بررسی علمی آتش‌سوزی‌ها

در کنار اقدامات اجرایی، بررسی علمی دلایل و راهکارهای مهار آتش‌سوزی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

رئیس دانشگاه ایلام در این ارتباط در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: دانشگاه ایلام در قالب اندیشکده توسعه استان تلاش می‌کند مسائل مهم منطقه را به‌صورت علمی بررسی کند.

همایون مرادنژادی ادامه داد: یکی از این مسائل، آتش‌سوزی جنگل‌های بلوط زاگرس است که در سال‌های اخیر خسارت‌های زیادی به منابع طبیعی وارد کرده است.

وی اضافه کرد: در نشست‌های تخصصی برگزار شده، تلاش کردیم جربیات میدانی نیروهای داوطلب، محیط‌بانان و کارشناسان جمع‌آوری و تحلیل شود تا بتوان از آن برای تدوین برنامه‌های پیشگیرانه و افزایش توان مقابله با حریق استفاده کرد.

مرادنژادی بیان کرد: هدف ما این است که دانش دانشگاهی با تجربه میدانی تلفیق شود تا راهکارهای عملی و قابل اجرا برای حفاظت از جنگل‌های استان ارائه شود.

از سوی دیگر کارشناسان هواشناسی نیز معتقدند تغییرات اقلیمی در سال‌های اخیر الگوی بارندگی و دما را در منطقه تغییر داده است.

بخش قابل توجهی از آتش‌سوزی‌های جنگلی ناشی از بی‌احتیاطی انسان‌ها است؛ روشن کردن آتش در طبیعت، رها کردن ته‌سیگار یا بطری‌های شیشه‌ای و پلاستیکی و حتی برخی فعالیت‌های کشاورزی می‌تواند زمینه‌ساز بروز حریق شود.

کارشناسان هشدار می‌دهند که بطری‌های رها شده در طبیعت در صورت وجود آب در داخل آن‌ها می‌توانند مانند عدسی عمل کرده و با تمرکز نور خورشید، باعث اشتعال پوشش گیاهی خشک شوند.

از سوی دیگر، فعالان محیط زیست تأکید می‌کنند در ماه‌های گرم سال باید از روشن کردن آتش در جنگل‌ها و مراتع خودداری شود و گردشگران نیز در حفظ طبیعت مسئولانه رفتار کنند.

استان ایلام علاوه بر ظرفیت‌های دولتی، از حضور سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های داوطلب طبیعت‌دوست نیز بهره می‌برد.

این گروه‌ها در بسیاری از موارد نخستین نیروهایی هستند که در محل حادثه حضور پیدا کرده و در مهار آتش نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

جنگل‌های ایلام نه‌تنها سرمایه طبیعی استان بلکه بخشی از سرمایه ملی کشور هستند. این جنگل‌ها در تأمین آب، حفظ خاک، کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و ایجاد تعادل زیست‌محیطی نقشی حیاتی دارند.