به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، صدور مجوز واردات گندم دامی با تعیین سقف ارزی ۲۳۵ یورو به ازای هر تن، در شرایطی انجام شده که تأمین جو دامی به‌عنوان یکی از نهاده‌های مهم خوراک دام و طیور با محدودیت‌هایی روبه‌رو است؛ موضوعی که این احتمال را مطرح می‌کند که گندم دامی در ماه‌های پیش‌رو بخشی از نیاز بازار به غلات خوراکی را پوشش دهد و در جیره دام و طیور جای بخشی از جو را بگیرد.

محمد جعفری، دبیر انجمن غلات ایران، با تشریح جزئیات سازوکار جدید واردات گندم دامی اظهار کرد: بر اساس تصمیم هیئت وزیران، موضوع واردات این محصول تا سقف تعیین‌شده به وزارت جهاد کشاورزی ابلاغ شده و پس از برگزاری چندین جلسه با مسئولان این وزارتخانه، مقرر شده واردات بر مبنای سقف نرخ ارزی تعیین‌شده از سوی وزارت جهاد کشاورزی انجام شود.

به گفته وی، نخستین نرخ اعلام‌شده برای واردات گندم دامی ۲۳۵ یورو به ازای هر تن است و شرکت‌های متقاضی واردات باید با شرکت نهاده‌های دامی جاهد، از شرکت‌های وابسته به هلدینگ جهاد استقلال، قرارداد منعقد کنند و بر مبنای این نرخ نسبت به واردات اقدام کنند. دستورالعمل اجرایی این فرآیند نیز در حال تدوین است.

جعفری با تأکید بر نحوه توزیع گندم وارداتی گفت: این محصول پس از ورود، در سامانه بازارگاه و به جامعه هدفی که وزارت جهاد کشاورزی معرفی می‌کند، عرضه خواهد شد. بر این اساس، زنجیره‌های تولیدی، دامداران و مرغداران از جمله مصرف‌کنندگان هدف این محصول خواهند بود و واردکننده موظف است گندم را به تحویل‌گیرندگان معرفی‌شده از سوی وزارت جهاد عرضه کند.

وی همچنین تأکید کرد که گندم وارداتی نباید به سایر صنایع اختصاص یابد یا با گندم داخلی مخلوط شود و مصرف آن باید مطابق فرآیندی باشد که وزارت جهاد کشاورزی تعیین می‌کند. ثبت سفارش و تخصیص ارز نیز پس از طی مراحل مربوط و مطابق نظر دستگاه‌های مسئول انجام خواهد شد.

چرا گندم دامی در این مقطع وارد می‌شود؟

صدور این مجوز را می‌توان در چارچوب سیاست تنوع‌بخشی به سبد غلات مورد استفاده در خوراک دام و طیور بررسی کرد. گندم و جو هر دو از غلات انرژی‌زای مورد استفاده در جیره هستند و از نظر فنی امکان جایگزینی بخشی از جو با گندم وجود دارد؛ البته این جایگزینی به معنای حذف کامل یا جایگزینی یک‌به‌یک این دو نهاده نیست و باید بر اساس انرژی، نشاسته، پروتئین، فیبر و نوع دام یا طیور، جیره مجدداً تنظیم شود.

در این میان، اهمیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که موجودی جو در مقایسه با برخی نهاده‌های دیگر پایین‌تر باشد و تأمین آن از مسیرهای سنتی با محدودیت مواجه شود. روسیه نیز در سال‌های گذشته یکی از مبادی مهم تأمین جو دامی ایران بوده است؛ به‌طوری که رئیس انجمن غلات ایران در سال ۱۴۰۳ روسیه را اصلی‌ترین مبدأ واردات جو دامی کشور عنوان کرده بود و نسبت به اختلال در صادرات این محصول از روسیه هشدار داده بود. 

بنابراین گزارش مصرف سالانه جو دامی در ایران حدود ۵.۵ تا ۶ میلیون تن برآورد شده که بخشی از آن از تولید داخلی و بخش دیگر از واردات تأمین می‌شود. این وابستگی وارداتی باعث می‌شود هرگونه محدودیت در مسیرهای تأمین خارجی، مستقیماً بر بازار نهاده‌های دامی اثر بگذارد. 

از این منظر، صدور مجوز واردات گندم دامی می‌تواند علاوه بر تأمین مستقیم نیاز مصرف‌کنندگان هدف، به‌عنوان ابزاری برای کاهش فشار بر بازار سایر غلات خوراکی نیز مورد استفاده قرار گیرد. البته هنوز نمی‌توان گفت سیاست جدید وزارت جهاد به معنای جایگزینی کامل جو با گندم است؛ بلکه آنچه از سازوکار اعلام‌شده برمی‌آید، ایجاد یک مسیر موازی برای تأمین غلات مورد استفاده در زنجیره دام و طیور است.

مسیر شمالی و مسئله تأمین جو

یکی دیگر از عوامل مؤثر در این معادله، مسیر واردات نهاده‌هاست. بخش قابل توجهی از تجارت غلات ایران با روسیه از مسیرهای شمالی انجام می‌شود و بنادر شمالی کشور در واردات نهاده‌هایی مانند جو و سایر غلات نقش دارند. در سال‌های گذشته نیز واردات جو روسیه از بنادر شمالی کشور انجام شده و این مسیر به‌عنوان یکی از مسیرهای شناخته‌شده تأمین این نهاده مطرح بوده است.

از سوی دیگر، شرایط بازار غلات روسیه و زمان‌بندی برداشت و صادرات می‌تواند بر امکان تأمین سریع جو اثرگذار باشد. بنابراین، حتی در صورت وجود عرضه جهانی، فاصله جغرافیایی، هزینه حمل، ظرفیت بنادر و زمان دسترسی به محصول، در تصمیم واردکنندگان نقش دارد.

در مقابل، تأمین غلات از مبادی دورتر مانند آمریکای جنوبی نیز تابع هزینه حمل، شرایط صادراتی کشورهای مبدأ و زمان دسترسی به محصول است. برزیل یکی از تأمین‌کنندگان اصلی برخی نهاده‌های دامی ایران، به‌ویژه ذرت و سویاست، اما مبدأ اصلی هر نهاده با توجه به نوع محصول و شرایط بازار متفاوت است، از طرفی در هفته‌های اخیر درگیر تنش و جنگ در جنوب کشور بوده و واردات از این مسیر با ریسک‌هایی همراه است.

گندم دامی جای جو را می‌گیرد؟

از نظر فنی، پاسخ مثبت است اما با یک شرط مهم: گندم نمی‌تواند بدون اصلاح فرمول جیره و به‌صورت کیلویی جایگزین جو شود. گندم معمولاً نشاسته بالاتری دارد و انرژی آن نیز می‌تواند از جو بیشتر باشد؛ در نتیجه ورود آن به جیره باید بر اساس نیاز واقعی دام یا طیور و سایر اجزای خوراک انجام شود.

این موضوع در دام‌های نشخوارکننده اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا نشاسته گندم سریع‌تر در شکمبه تخمیر می‌شود و افزایش ناگهانی مصرف آن می‌تواند خطر اسیدوز را افزایش دهد. در طیور نیز امکان استفاده از گندم در جیره وجود دارد، اما میزان مصرف آن باید متناسب با ترکیب سایر مواد اولیه و نیازهای تغذیه‌ای تنظیم شود.

بنابراین، اگرچه گندم دامی می‌تواند بخشی از نقش جو را در جیره برعهده بگیرد، اما سیاست واردات آن را باید بیشتر به‌عنوان تنوع‌بخشی به منابع تأمین غلات و ایجاد یک ضربه‌گیر برای بازار نهاده‌ها دید، نه جایگزینی کامل جو.

در مجموع، صدور مجوز واردات گندم دامی با نرخ ۲۳۵ یورو را می‌توان نشانه‌ای از تلاش برای ایجاد یک مسیر جدید در تأمین خوراک دام و طیور دانست؛ مسیری که در شرایط محدودیت عرضه یا دشواری تأمین جو می‌تواند بخشی از نیاز جیره را پوشش دهد.

انتهای پیام/