خبرگزاری تسنیم ـ لیلا عبادی| هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی جدید و در چارچوب شعار «پاییز دانایی، بهار رویش در توسعه علمی و بالندگی ایران»، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران برنامه‌های تحولی گسترده‌ای را در حوزه آموزش در دستور کار قرار داده است؛ برنامه‌هایی که هدف اصلی آن، حرکت از آموزش سنتی و صرفاً نظری به سمت آموزش‌های مهارتی، مسئله‌محور، نوآورانه و متناسب با نیازهای واقعی کشور است.

بازنگری برنامه‌های درسی و محتوای آموزشی، تقویت آموزش‌های کاربردی و مهارتی، هدایت پایان‌نامه‌ها و رساله‌های تحصیلات تکمیلی به سمت حل مسائل واقعی بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست، توسعه آموزش‌های الکترونیکی و ترکیبی، تقویت ارتباط با صنعت و جامعه و توسعه رشته‌های بین‌رشته‌ای، بخشی از این برنامه‌هاست.

در کنار این موارد، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران توسعه زیرساخت‌های آموزشی، توانمندسازی اعضای هیئت‌علمی و کارشناسان، توسعه دیپلماسی آموزشی و جذب دانشجویان بین‌الملل و تدوین سند تحول آموزشی را نیز دنبال می‌کند؛ سندی که قرار است مسیر حرکت دانشکدگان را از یک مجموعه صرفاً آموزش‌محور به سمت یک اکوسیستم نوآوری ترسیم کند.

در همین راستا، محمد شریفی، معاون آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرگزاری تسنیم، ضمن تشریح مهم‌ترین برنامه‌های آموزشی سال تحصیلی جدید، درباره وضعیت رشته‌های تحصیلی، پذیرش دانشجویان دکتری، توسعه رشته‌های بین‌رشته‌ای، آموزش ترکیبی، ارتباط دانشگاه با صنعت و برنامه‌های آینده دانشکدگان توضیح داد.

تسنیم: با توجه به آغاز سال تحصیلی جدید، مهم‌ترین برنامه‌های تحولی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی در حوزه آموزش چیست؟

برنامه‌های تحولی حوزه آموزش را در چند محور اصلی دسته‌بندی کرده‌ایم که هدف همه آن‌ها رفع چالش‌های موجود از جمله تناسب بیشتر رشته‌ها و برنامه‌های آموزشی با نیازهای کشور، ارتقای کیفیت آموزش و تقویت زمینه اشتغال و اثربخشی فارغ‌التحصیلان است.

یکی از مهم‌ترین محورها، بازنگری در برنامه‌های درسی و محتوای آموزشی است. بر اساس مقررات و آیین‌نامه‌های دانشگاه تهران، برنامه‌های آموزشی باید به‌صورت دوره‌ای بازنگری شوند و در این فرآیند، ضرورت تغییر، حذف یا اضافه شدن دروس و اصلاح محتوای آن‌ها موردبررسی قرار می‌گیرد.

خوشبختانه فرآیند بازنگری برنامه‌های آموزشی در دانشکدگان از سال‌های گذشته آغاز شده و در حال حاضر برنامه‌های مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری مورد بازنگری قرار گرفته است. بخشی از این برنامه‌ها نیز ابلاغ و وارد مرحله اجرا شده‌اند.

در این بازنگری‌ها تلاش شده است نیازهای واقعی جامعه و بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست موردتوجه قرار گیرد و موضوعاتی مانند فناوری‌های نوین، چالش‌های آب و خاک و تحولات روز علمی در برنامه‌ها لحاظ شود.

تسنیم: یکی از انتقاداتی که همواره درباره آموزش عالی مطرح می‌شود، فاصله آموزش دانشگاهی با عرصه عمل است. دانشکدگان برای کاهش این فاصله چه برنامه‌ای دارد؟

یکی از موضوعاتی که در بازنگری برنامه‌های درسی به‌صورت ویژه موردتوجه قرار گرفته، تقویت دروس مهارتی و کاربردی است. اعتقاد داریم آموزش در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی نمی‌تواند صرفاً در فضای کلاس و به شکل نظری دنبال شود. بنابراین تلاش شده بخش عملی دروس جدی‌تر دیده شود و با فراهم شدن شرایط مناسب، دانشجویان در عرصه واقعی نیز حضور پیدا کنند؛ از مزرعه و دامپروری گرفته تا منابع طبیعی و محیط‌زیست.

موضوع دیگر، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی است. هدف ما این است که پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها بیش از گذشته به سمت حل مسائل واقعی بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست کشور هدایت شوند. در واقع باید بتوانیم ارتباط مؤثرتری با صنعت و بخش‌های اجرایی برقرار کنیم تا پایان‌نامه‌ها صرفاً یک کار دانشگاهی باقی نمانند و بتوانند به حل یک مسئله واقعی کمک کنند.

تسنیم: آموزش الکترونیکی و ترکیبی در سال‌های اخیر اهمیت زیادی پیدا کرده است. آیا این شیوه در برنامه‌های آموزشی دانشکدگان نیز دنبال می‌شود؟

بله، تحول در روش‌های یادگیری و یاددهی یکی دیگر از محورهای برنامه تحولی ماست. توسعه آموزش‌های الکترونیکی و ترکیبی در دانشگاه تهران و دانشکدگان موردتوجه قرار گرفته است. دانشگاه تهران زیرساخت مناسبی را در قالب سامانه یادگیری الکترونیکی «ایلرن» ایجاد کرده و دانشجویان از سال‌های گذشته با این سامانه آشنا هستند.

در مقاطعی که امکان برگزاری کلاس‌های حضوری وجود نداشت، بخش قابل‌توجهی از آموزش‌ها از طریق همین بستر ادامه پیدا کرد. ما نیز به دنبال این هستیم که ظرفیت آموزش ترکیبی را توسعه دهیم تا در شرایط خاص، از جمله شرایط ناشی از بحران، آلودگی هوا یا مدیریت مصرف انرژی، امکان استمرار آموزش وجود داشته باشد و ارتباط استاد و دانشجو قطع نشود. در همین راستا، تجهیز فضاهای آموزشی به فناوری‌های نوین نیز در دستور کار قرار گرفته است.

تسنیم: درباره تجهیز زیرساخت‌های آموزشی توضیح می‌دهید؟

در هر یک از چهار دانشکده تابعه دانشکدگان، یک کلاس یا سالن آموزشی برای تجهیز به فناوری‌های نوین در نظر گرفته شده است. نصب تابلوهای هوشمند، ارتقای اینترنت، بهبود فضای آموزشی، تجهیزات موردنیاز، سیستم تهویه و سایر امکانات در این فضاها دنبال می‌شود.

هدف این است که این کلاس‌ها بتوانند در مواقع لازم آموزش ترکیبی را پشتیبانی کنند؛ یعنی دانشجو بتواند هم به‌صورت حضوری و هم از طریق فضای مجازی در فرآیند آموزش حضور داشته باشد. یکی دو مورد از این کلاس‌ها در حال حاضر تجهیز شده و آماده بهره‌برداری است و امیدواریم با اختصاص بودجه مناسب، در یکی دو ماه آینده بتوانیم سایر فضاهای پیش‌بینی‌شده را نیز تجهیز کنیم.

تسنیم: ارتباط دانشگاه با صنعت و جامعه یکی دیگر از محورهای تحول آموزشی است. دانشکدگان در این زمینه چه برنامه‌ای دارد؟

تقویت پیوند با صنعت و جامعه یکی از محورهای اصلی برنامه ماست. باید بتوانیم پروژه‌های مشترکی را تعریف کنیم که دانشجویان نیز در آن‌ها حضور داشته باشند و از ظرفیت صنعت برای مهارت‌افزایی دانشجویان استفاده کنیم. در همین راستا، ایجاد دهکده فناوری کشاورزی و امنیت غذایی و زیستی پایدار یکی از برنامه‌های مهم دانشکدگان است.

دانشگاه تهران و به‌طور خاص دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، در حوزه امنیت غذایی مأموریت ملی دارد و ایجاد این دهکده نیز در راستای همین مأموریت دنبال می‌شود. در این دهکده، ایجاد مراکز برای تجاری‌سازی دانش با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی دنبال می‌شود.

هدف این است که سرمایه‌گذار بخش خصوصی در کنار دانشگاه قرار گیرد، از دانش و ظرفیت علمی دانشگاه استفاده شود و دانشجویان نیز در پروژه‌های واقعی و فناورانه مشارکت داشته باشند. این همکاری با حمایت معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری دنبال می‌شود و امیدواریم نتایج آن در توسعه فناوری و حل مسائل بخش کشاورزی و امنیت غذایی کشور مؤثر باشد.

تسنیم: وضعیت رشته‌های بین‌رشته‌ای و ایجاد رشته‌های جدید در دانشکدگان چگونه است؟

در حال حاضر در مقطع کارشناسی ۱۹ رشته فعال داریم و در مقطع کارشناسی ارشد نیز ۶۹ رشته و گرایش فعال است. در کنار رشته‌های موجود، موضوع توسعه رشته‌های بین‌رشته‌ای را نیز به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم. در حال حاضر رشته‌هایی مانند فناوری و کارآفرینی پایدار و مدیریت منطقه ساحلی از جمله رشته‌های بین‌رشته‌ای ما هستند.

ویژگی این رشته‌ها این است که دانشجویان با پیشینه‌های مختلف تحصیلی می‌توانند در آن‌ها حضور داشته باشند و از ظرفیت علمی گروه‌های مختلف استفاده کنند. استقبال مناسبی نیز از این رشته‌ها صورت گرفته و به همین دلیل به دنبال توسعه آن‌ها هستیم.

گروه‌های آموزشی دانشکدگان نیز رشته‌های جدیدی را متناسب با شرایط روز کشور و نیازهای حوزه کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست پیشنهاد داده‌اند که مراحل بررسی و اخذ مجوز آن‌ها در حال پیگیری است. از سوی دیگر، موضوع هوش مصنوعی و هوشمندسازی نیز باید در برنامه‌های آموزشی آینده موردتوجه قرار گیرد و دانشکدگان در این زمینه نیز پیشنهادهایی ارائه کرده است.

تسنیم: با توجه به پذیرش ۱۳۷ دانشجوی دکتری در سال جدید، چه برنامه‌ای برای تقویت آموزش و پژوهش این دانشجویان وجود دارد؟

دانشگاه تهران دانشجویان دکتری را به‌صورت آموزشی ـ پژوهشی پذیرش می‌کند و در این دانشگاه پذیرش دانشجوی دکتری به شکل صرفاً پژوهش‌محور نداریم. دانشجویان دکتری بخشی از دوره خود را به گذراندن واحدهای آموزشی و بخش اصلی را به فعالیت پژوهشی و رساله اختصاص می‌دهند. در سال جدید نیز ۱۳۷ دانشجوی دکتری به دانشکدگان معرفی شده‌اند.

از این تعداد، دو نفر به‌صورت استادمحور و بر اساس طرح پژوهشی مشخص جذب شده‌اند و ۶ نفر نیز از دانشجویان استعدادهای درخشان هستند. سایر دانشجویان نیز از مسیر پذیرش عادی و آزمون سراسری وارد دانشکدگان شده‌اند. برنامه ما این است که فعالیت پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز تا حد امکان با نیازهای واقعی کشور و مسائل بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط‌زیست پیوند داشته باشد.

تسنیم: توسعه همکاری‌های بین‌المللی و جذب دانشجوی خارجی چه جایگاهی در برنامه تحولی دانشکدگان دارد؟

توسعه دیپلماسی آموزشی یکی از محورهای اصلی برنامه تحولی دانشکدگان است. به دنبال این هستیم که بتوانیم دانشجویان بین‌الملل را جذب کنیم و در گام نخست، کشورهای همسایه، کشورهای فارسی‌زبان و کشورهای منطقه می‌توانند موردتوجه قرار گیرند.

دانشگاه تهران همواره در این حوزه فعال بوده است و توسعه جذب دانشجوی بین‌الملل می‌تواند زمینه‌ساز اجرای پروژه‌های مشترک علمی و آموزشی شود. البته شرایط اخیر کشور ممکن است روند این همکاری‌ها را با دشواری‌هایی مواجه کند، اما این موضوع همچنان در برنامه‌های دانشکدگان قرار دارد و همکاری‌های علمی بین‌المللی موجود نیز دنبال خواهد شد.

تسنیم: در حوزه توانمندسازی استادان و کارکنان آموزشی چه اقداماتی در حال انجام است؟

توانمندسازی نیروی انسانی یکی دیگر از محورهای برنامه ماست. مرکز آموزش‌های حرفه‌ای دانشگاه تهران دوره‌های مختلفی را برای اعضای هیئت‌علمی، اعضای هیئت‌علمی جدیدالاستخدام و سایر همکاران برگزار می‌کند. این دوره‌ها به‌صورت حضوری و مجازی برگزار می‌شوند و اعضای هیئت‌علمی می‌توانند متناسب با نیاز خود از آن‌ها استفاده کنند.

در حوزه کارشناسان نیز ما سال گذشته دوره‌هایی را متناسب با نیاز کارشناسان حوزه آموزش پیشنهاد کردیم که با استقبال همکاران مواجه شد. این مسیر را ادامه خواهیم داد زیرا ارتقای کیفیت آموزش بدون توانمندسازی نیروی انسانی امکان‌پذیر نیست.

تسنیم: سند تحول آموزشی دانشکدگان قرار است چه مسیری را برای آینده ترسیم کند؟

ما به دنبال تدوین سند تحول آموزشی دانشکدگان هستیم و هدف این است که از یک دانشکده یا مجموعه صرفاً آموزش‌محور به سمت یک اکوسیستم نوآوری حرکت کنیم. در این سند باید متناسب با شرایط روز کشور و تحولات علمی، درباره رشته‌های جدید، رشته‌های بین‌رشته‌ای، گروه‌های آموزشی جدید و حتی در صورت نیاز ایجاد ساختارهای جدید تصمیم‌گیری شود.

یکی از موضوعاتی که در همین راستا دنبال می‌شود، توسعه آموزش‌های مرتبط با دریا و ایجاد ساختارهای مرتبط با توسعه دریا محور است. رشته مدیریت منطقه ساحلی در دانشکدگان فعال شده و این موضوع با مأموریت‌هایی که در این حوزه به دانشکدگان محول شده و همکاری با منطقه آزاد چابهار ارتباط دارد.

از سوی دیگر، نظام‌نامه عالی آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کشور نیز با محوریت دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در حال تدوین و بررسی است. در این کارگروه، نمایندگان دانشکده‌های کشاورزی و منابع طبیعی کشور حضور دارند و امیدواریم با نهایی شدن این سند، مسیر توسعه و بازنگری برنامه‌های آموزشی این حوزه در سطح کشور روشن‌تر شود.

تسنیم: در آغاز سال تحصیلی چه پیامی برای نو‌دانشجویان دانشکدگان دارید؟

به همه نو‌دانشجویان دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی خیرمقدم می‌گویم و امیدوارم سال تحصیلی جدید را با نشاط و انرژی آغاز کنند. شعار امسال دانشکدگان «پاییز دانایی، بهار رویش در توسعه علمی و بالندگی ایران» است و امیدواریم با کمک دانشجویان بتوانیم این شعار را محقق کنیم.

توصیه من به دانشجویان این است که در کنار درس و مطالعه، از ظرفیت‌های فرهنگی و ورزشی دانشگاه نیز استفاده کنند و برای رشد همه‌جانبه خود تلاش داشته باشند. دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی فارغ‌التحصیلان موفق بسیاری در داخل و خارج از کشور داشته و یقین دارم با تلاش، پشتکار و بهره‌گیری از فرصت‌های دانشگاه، دانشجویان امروز نیز می‌توانند در آینده در حل مسائل و مشکلات کشور نقش مؤثری ایفا کنند.

انتهای پیام/