به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، یک کیسه برنج در قفسه فروشگاهی شاید در نگاه اول فقط یک کالای مصرفی باشد؛ چند کیلو دانه سفید که قرار است در قابلمه‌ای دم بکشد و در نهایت سر سفره خانواده‌ای قرار بگیرد. اما وقتی روی همان بسته‌بندی نام کشوری دیده می‌شود که سال‌هاست نامش با تحریم، فشار اقتصادی و تقابل سیاسی با ایران گره خورده است، ماجرا دیگر فقط یک خرید روزمره نیست؛ یک سؤال جدی شکل می‌گیرد: این کالا چگونه به بازار ایران و سپس به قفسه فروشگاه‌های زنجان رسیده است؟

این روزها گزارش‌هایی درباره مشاهده و عرضه برنج منتسب به آمریکا در برخی فروشگاه‌های زنجان مطرح شده است؛ موضوعی که اگر صحت آن تأیید شود، فراتر از یک تخلف احتمالی در حوزه عرضه کالا، نیازمند بررسی دقیق مسیر واردات، منشأ کالا، مجوزهای قانونی و شبکه توزیع آن است؛  اینجا دیگر بحث فقط بر سر یک کیسه برنج نیست؛ بحث بر سر این است که چه کالایی، از چه مسیری، با چه مجوزی و توسط چه شبکه‌ای وارد بازار مصرف شده است.

از قفسه فروشگاه تا نقطه آغاز واردات

اگر این برنج‌ها خارج از مسیرهای قانونی وارد کشور شده باشند، نخستین پرسش متوجه شبکه نظارت و مقابله با قاچاق کالا خواهد بود. کالای قاچاق معمولاً از نقطه‌ای وارد زنجیره توزیع می‌شود و پس از عبور از حلقه‌های مختلف، سرانجام به بازار مصرف می‌رسد. بنابراین وقتی کالایی با منشأ خارجی در یک فروشگاه عرضه می‌شود، نمی‌توان مسئله را صرفاً به فروشنده محدود کرد و پرونده را در همان نقطه بست.

سؤال اصلی این است که

این کالا از کجا آمده است؟
چه کسی آن را وارد کرده؟
چه کسی آن را حمل کرده؟
چه کسی در شبکه توزیع قرار داده است؟
و در نهایت چه کسی مجوز عرضه آن را صادر یا امکان عرضه آن را فراهم کرده است؟

اگر منشأ کالا غیرقانونی باشد، رسیدن آن به ویترین فروشگاه نشان می‌دهد که زنجیره‌ای از نظارت‌ها یا به‌درستی عمل نکرده یا در بخشی از مسیر با خلأ جدی مواجه بوده است؛ اینجاست که انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول، از مجموعه‌های نظارتی و انتظامی گرفته تا دستگاه‌های متولی تجارت، جهاد کشاورزی، تعزیرات و اتحادیه‌های صنفی، درباره نحوه ورود و توزیع این کالا توضیح دهند.

اما اگر برنج‌ها قانونی وارد شده باشند چه؟ ماجرا در این نقطه حتی پیچیده‌تر می‌شود. فرض کنیم بررسی‌های رسمی نشان دهد این برنج‌ها قاچاق نیستند و از مسیر قانونی وارد کشور شده‌اند. در این صورت، سؤال بعدی روشن است: این کالا با چه مجوزی وارد شده و واردکننده آن چه فرد یا مجموعه‌ای بوده است؟

واردات کالا یک فرایند بی‌نام و نشان نیست. برای ورود قانونی کالا، اسناد، ثبت سفارش، اظهار، مجوزها، تشریفات گمرکی و زنجیره‌ای از اطلاعات وجود دارد. بنابراین اگر کالایی واقعاً به‌صورت رسمی وارد کشور شده باشد، شناسایی منشأ آن نباید کار پیچیده‌ای باشد.

حتی در سطح بازار نیز مسیر رسیدن به پاسخ می‌تواند کوتاه باشد؛ بررسی اسناد خرید فروشگاه، فاکتور توزیع، اطلاعات شرکت پخش و در نهایت مشخصات واردکننده می‌تواند حلقه‌های این زنجیره را آشکار کند. پس مسئله اصلی، کمبود اطلاعات نیست؛ مسئله این است که آیا اراده‌ای برای رسیدن به پاسخ روشن وجود دارد یا خیر.

مسئولیت نظارت؛ از شعار تا میدان عمل

وقتی یک کالای مشکوک یا محل سؤال در بازار مشاهده می‌شود، طبیعی است که افکار عمومی انتظار داشته باشد دستگاه‌های مسئول به جای سکوت، موضوع را بررسی کنند.

استانداری و فرمانداری به‌عنوان نهادهای مدیریتی استان و شهرستان، دستگاه‌های تخصصی حوزه تجارت و کشاورزی، فرماندهی انتظامی و مجموعه‌های قضایی و تعزیراتی، هر یک در چارچوب وظایف قانونی خود مسئولیت‌هایی دارند.

البته نمی‌توان صرف مشاهده یک کالا در یک فروشگاه را به‌تنهایی دلیل بر وقوع تخلف یا قصور یک دستگاه دانست؛ اما همین مشاهده می‌تواند دلیل کافی برای آغاز یک بررسی شفاف و مستند باشد.

اگر کالا قاچاق است، چرا به بازار رسیده است؟

اگر قاچاق نیست، اسناد ورود آن کجاست؟

اگر واردات آن قانونی بوده، واردکننده چه کسی است؟

و اگر در فرآیند عرضه تخلفی رخ داده، مسئول برخورد با آن کدام دستگاه است؟

اینها پرسش‌های پیچیده‌ای نیستند. اتفاقاً پاسخ بسیاری از آنها باید در سامانه‌ها و اسناد رسمی موجود باشد.

سفره مردم؛ آخرین حلقه یک زنجیره بزرگ

برنج در ایران فقط یک کالای مصرفی ساده نیست. برای میلیون‌ها خانواده، یکی از اقلام اصلی سفره و برای بخش بزرگی از کشاورزان نیز محصولی است که با زحمت فراوان تولید می‌شود. به همین دلیل، هرگونه ابهام در واردات و توزیع برنج می‌تواند چند گروه را همزمان تحت تأثیر قرار دهد؛ از مصرف‌کننده‌ای که حق دارد منشأ کالای خریداری‌شده را بداند تا کشاورزی که با هزینه‌های سنگین، محصول داخلی تولید می‌کند.

اگر کالایی با عنوان یا منشأ خاص در بازار عرضه می‌شود، مصرف‌کننده باید بتواند درباره اصالت، منشأ، مجوز و سلامت آن اطمینان حاصل کند.در سوی دیگر، تولیدکننده داخلی نیز حق دارد بداند سیاست واردات و توزیع چگونه اجرا می‌شود و آیا کالاهای خارجی خارج از چارچوب‌های قانونی، بازار محصول داخلی را تحت تأثیر قرار می‌دهند یا خیر. بنابراین، موضوع فقط «برنج آمریکایی» نیست؛ موضوع شفافیت بازار غذا و اعتماد عمومی به نظام نظارت بر کالاهاست.

چرا پاسخ رسمی ضروری است؟

در شرایطی که افکار عمومی نسبت به مسائل اقتصادی و معیشتی حساس است، انتشار خبرهایی درباره ورود کالاهایی با منشأ بحث‌برانگیز می‌تواند به سرعت در فضای عمومی بازتاب پیدا کند و سکوت دستگاه‌های مسئول می‌تواند به گسترش شایعات دامن بزند و اگر ادعا نادرست است، بهترین راه مقابله با آن، ارائه مستندات و توضیح رسمی است و اگر کالا واردات قانونی دارد، اعلام مشخصات واردکننده و مسیر قانونی ورود آن می‌تواند به ابهامات پایان دهد و اگر تخلفی صورت گرفته، برخورد قانونی و اعلام نتیجه رسیدگی، پاسخ مناسبی به افکار عمومی خواهد بود، اما آنچه مردم می‌خواهند، نه جنجال رسانه‌ای بلکه پاسخ روشن است.

«برنج آمریکایی»؛ یک کالا یا زنگ هشدار؟

هیچ کالایی نباید صرفاً به دلیل نام کشور مبدأ، بدون بررسی‌های قانونی و کارشناسی، به موضوعی برای قضاوت قطعی تبدیل شود. همان‌طور که از سوی دیگر، هیچ کالایی نیز نباید صرفاً به دلیل قرار گرفتن در قفسه فروشگاه، از دایره نظارت خارج بماند.

اگر برنجی با منشأ آمریکا در بازار زنجان عرضه شده است، باید مشخص شود اصالت آن چیست، از چه مسیری آمده، چه کسی وارد کرده و بر اساس کدام مجوز در بازار قرار گرفته است.

این پرسش‌ها، مطالبه‌ای سیاسی یا جناحی نیست؛ مطالبه‌ای درباره شفافیت، سلامت بازار و اجرای قانون است و امروز توپ در زمین دستگاه‌های مسئول است؛  آنها می‌توانند با یک بررسی ساده، منشأ این کالا را روشن کنند و به چند سؤال اساسی پاسخ دهند:

برنج از کجا آمده است؟
چه کسی آن را وارد کرده است؟
با چه مجوزی وارد شده است؟
و چگونه سر از قفسه فروشگاه‌های زنجان درآورده است؟

پاسخ به همین چهار سؤال می‌تواند مشخص کند با یک واردات قانونی، یک تخلف صنفی، یک شبکه قاچاق یا صرفاً یک ادعای نادرست روبه‌رو هستیم.

آنچه قابل قبول نیست، باقی ماندن این پرسش‌ها در فضای شایعه و ابهام است؛ چرا که وقتی پای سفره مردم و اعتماد عمومی در میان باشد، شفافیت دیگر یک انتخاب نیست؛ یک ضرورت است.

انتهای پیام/